درماتیت سبوره چیست؟ راهکارهای ساده برای داشتن پوستی سالم و بدون خارش

پوست ما تنها پوششی برای بدن نیست؛ بلکه بازتابی از سلامت و سبک زندگی ماست. وقتی لکه‌های قرمز، خارش یا پوسته‌های چرب ظاهر می‌شوند، این آینه طبیعی دچار اختلال شده و زیبایی پوست تحت تأثیر قرار می‌گیرد. یکی از شایع‌ترین مشکلاتی که باعث این نشانه‌ها می‌شود، درماتیت سبوره (Seborrheic Dermatitis) است. این بیماری نه تنها ظاهر پوست و مو را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بلکه می‌تواند کیفیت زندگی افراد را کاهش دهد. در ادامه با علائم، عوامل ایجاد و روش‌های کنترل این بیماری آشنا می‌شویم و نکات مراقبت از پوست را معرفی می‌کنیم.

درماتیت سبوره چیست؟

درماتیت سبوره یک اختلال پوستی مزمن و قابل مدیریت است که باعث قرمزی، خارش و پوسته‌ریزی سفید یا زرد روی پوست می‌شود. این مشکل بیشتر در پوست سر دیده می‌شود و باعث شوره می‌گردد. بیماری معمولاً دوره‌ای است؛ یعنی ممکن است پس از درمان بهبود یابد اما دوباره عود کند.

مطالعات نشان می‌دهد حدود ۱۱ درصد از بزرگسالان با این بیماری مواجه هستند. شایع‌ترین گروه‌های سنی شامل نوزادان زیر سه ماه و بزرگسالان بین ۳۰ تا ۶۰ سال هستند. این بیماری در مردان و افرادی با پوست روشن بیشتر دیده می‌شود و پوست چرب یا زندگی در مناطق سرد و خشک می‌تواند علائم را تشدید کند.

نواحی شایع درماتیت سبوره

درماتیت سبوره اغلب در مناطقی بروز می‌کند که غدد چربی بیشتری دارند، مانند:

• پوست سر و خط رویش مو

• صورت، به‌ویژه اطراف بینی و ابروها

• پشت گوش‌ها

• بالای قفسه سینه و پشت

• زیر بغل و کشاله ران

در نوزادان، این مشکل ممکن است خودبه‌خود رفع شود، اما در بزرگسالان معمولاً نیاز به درمان و مراقبت دارد.

علت‌ها و عوامل تشدیدکننده

علت دقیق درماتیت سبوره هنوز مشخص نیست، اما چند عامل اصلی در بروز آن نقش دارند:

• رشد بیش از حد قارچ مالاسزیا که به‌طور طبیعی روی پوست زندگی می‌کند

• چربی بیش از حد پوست

• واکنش نامناسب سیستم ایمنی

برخی شرایط می‌توانند احتمال ابتلا یا شدت بیماری را افزایش دهند:

• استرس و فشار روحی

• خستگی و کاهش توان بدنی

• تغییرات فصلی، به‌ویژه در فصول سرد و خشک

• بیماری‌های عصبی مانند پارکینسون

• اختلالات روانی مثل افسردگی

• بیماری‌های مرتبط با سیستم ایمنی مانند HIV

نکته مهم: درماتیت سبوره مسری نیست و نمی‌توان آن را از فرد دیگری گرفت.

علائم شایع درماتیت سبوره

علائم بسته به شدت بیماری و محل بروز متفاوت است، اما معمولاً با خارش و ناراحتی همراه است:

• شوره سر: پوسته‌های سفید و خارش‌دار که ممکن است روی شانه بریزند

• لکه‌های قرمز فلس‌دار: در پوست سر، صورت یا سینه ظاهر می‌شوند

• پوسته‌پوسته شدن کف سر در نوزادان: معمولاً زرد و بدون خارش

• بلفاریت: قرمزی و پوسته‌ریزی لبه پلک‌ها

• پلاک‌های صورتی روی صورت: پوست ضخیم و فلس‌دار

• قرمزی در چین‌های بدن: زیر بغل یا زیر سینه

• التهاب فولیکول‌های مو: تورم و التهاب موهای صورت یا نیمه بالایی تنه

تشخیص درماتیت سبوره

پزشک معمولاً با بررسی ظاهر پوست و محل علائم، بیماری را تشخیص می‌دهد. در مواردی که نیاز به اطمینان بیشتر باشد، بیوپسی پوست انجام می‌شود تا شرایط مشابه مانند پسوریازیس رد شود.

روش‌های درمان

درمان درماتیت سبوره بستگی به شدت بیماری و محل درگیری دارد و شامل موارد زیر است:

۱. درمان‌های تجویزی

• کورتیکواستروئیدهای موضعی مانند فلووسینولون یا پمادهای هیدروکورتیزون

• داروهای خوراکی یا کرم‌های ضد قارچ موضعی

۲. روتین مراقبت از پوست

• شستشوی پوست با پاک‌کننده‌های ملایم

• استفاده از کرم آبرسان و مرطوب‌کننده صورت ورناتُن

• استفاده از لوسیون بدن (ورناتُن) برای نرم نگه داشتن پوست و کاهش التهاب

• شامپوهای ضد شوره و محصولات مخصوص پوست حساس

۳. تغییر سبک زندگی

• مدیریت استرس و خواب کافی

• ورزش سبک مانند پیاده‌روی یا یوگا

• مدیتیشن و تمرین‌های تنفسی

• گذراندن وقت در طبیعت

۴. درمان‌های بدون نسخه و خانگی

• کرم‌ها و شامپوهای ضد قارچ و ضد خارش

• روغن‌ها و نرم‌کننده‌های طبیعی مانند روغن زیتون

• تراشیدن سبیل یا ریش در صورت درگیر

• پوشیدن لباس‌های نخی و گشاد

تفاوت با پسوریازیس

گرچه درماتیت سبوره و پسوریازیس ممکن است شبیه هم به نظر برسند، تفاوت‌هایی دارند:

• پسوریازیس پوسته‌های ضخیم و نقره‌ای دارد، در حالی که پوسته‌های درماتیت سبوره سفید یا زرد هستند

• حدود ۲ تا ۴ درصد جمعیت به پسوریازیس مبتلا هستند

• ممکن است برخی افراد دچار ترکیبی از هر دو بیماری شوند (سبوپسوریازیس)

جمع‌بندی

درماتیت سبوره بیماری شایع اما قابل کنترل است. رعایت بهداشت پوست، استفاده از شامپوهای مخصوص، کرم‌های ضد قارچ، و مراقبت روزانه با محصولات مناسب مانند کرم آبرسان و مرطوب‌کننده صورت ورناتُن و لوسیون بدن ورناتُن می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. با مدیریت صحیح و سبک زندگی سالم، می‌توان از عود بیماری پیشگیری کرد و کیفیت زندگی را حفظ نمود.